Kredi, faiz desteği ve muafiyetler: Kanun neleri öngörüyor?

Kanun parasal destek olarak hangi başlıkları sayıyor?

Kira ve yapım yardımı, 5. maddede anlaşmayla tahliye edilen binalar için anılır ve rehberin ayrı bir bölümünde anlatılıyor. Burada bunların dışında kalan başlıklara bakıyoruz: konut veya iş yeri edinmek için kredi, konut sertifikası, banka kredilerinde faiz desteği, güçlendirme kredisi ve yeni bağımsız bölümlerin fiyatlandırılması.

Metnin ortak özelliği şudur: Bu imkânların çoğu 'verilebilir' ifadesiyle yazılmıştır ve uygulama kuralları Cumhurbaşkanı kararına ya da Başkanlığın düzenlemelerine bırakılmıştır. Yani Kanunu okumak size neyin hukuken mümkün olduğunu gösterir, kendi dairenizde neyin uygulanacağını değil.

Kredi ve konut sertifikası kimlere önerilebilir?

6. maddenin üçüncü fıkrasına göre malikler ile binada en az bir yıldır oturan ya da iş yeri bulunan kiracılar ve sınırlı ayni hak sahiplerine konut, iş yeri, arsa, dönüşüm hesabından kredi veya konut sertifikası önerilebilir. Konut sertifikasının kuralları Başkanlık tarafından belirlenir.

Evini kendisi yapmak ya da satın almak isteyenlere kredi verilebileceği de aynı maddede yer alır. 775 sayılı Gecekondu Kanunu'na göre yoksul veya dar gelirli sayılanlara ise taksitle konut önerilebilir; bazı Başkanlık projelerinde oturma hakkı tanınması da mümkündür.

Kiracıyken ne olacağını bu bölümde yorumlamıyoruz. Kira sözleşmenizin ve ihbar sürelerinizin durumu sözleşmeye bağlıdır; bir avukata danışmanız gerekir.

Faiz desteği, güçlendirme kredisi ve rayiç altı fiyat nedir?

7. maddenin altıncı fıkrası, malikler yeni veya satın alınan konut ve iş yerleri için bankalardan kredi çektiğinde dönüşüm hesabından faiz desteği verilebileceğini söyler. Bu krediler konut finansmanı kredisi sayılır. Hangi koşullarda ve hangi oranda destek verileceği Kanunda yoktur.

Risk alanı ve rezerv alanı dışında kalan, teknik olarak güçlendirilebilecek binalar için 6. maddenin sekizinci fıkrası güçlendirme kredisi verilebilmesine imkân tanır; kurallar yine Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Dördüncü fıkra ise yeni bağımsız bölümlerin fiyatının, kararla yapım maliyetinin veya değerinin altında belirlenebileceğini söyler.

Üç başlıkta da 'yapılabilir' dili kullanılıyor. Bir haber ya da reklamda gördüğünüz bir oran veya fiyat, o gün geçerli bir karara dayanıyor olabilir; ama binanız için de geçerli olduğu anlamına gelmez.

Hangi harç ve vergi muafiyetleri sayılıyor?

7. maddenin dokuzuncu ve onuncu fıkraları, Kanun kapsamındaki işlemler için noter, tapu, belediye harç ve ücretleri, veraset ve intikal vergisi, damga vergisi ve metinde sayılan diğer kalemleri kapsayan muafiyetler getirir. Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) muafiyeti ise malikler ile en az bir yıllık kiracıların kredilerini kapsar.

Belediyeler, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar yapılacak yeni inşaat için ücret almaz. Emlak vergisi gibi listede yer almayan bir kalemi muaf saymayın; emin olmadığınız her masraf için Kentsel Dönüşüm Başkanlığına, belediyenize veya bir avukata sorun.

Hangisinin size açık olduğunu nasıl öğrenirsiniz?

Kanunun saydığı imkânlar ile uygulamada açılmış programlar aynı şey değildir. Bu yüzden her imkân için güncel kaynağa sormak gerekir ve yanıtı yazılı almak işinizi kolaylaştırır.

İstanbul'daysanız İstanbul Yenileniyor platformu ve çağrı merkezi, kendi başvuru ölçütlerini açıklıyor; bunlar platformun ifadeleridir, her bina için geçerli sayılmamalıdır. Kira yardımı için turkiye.gov.tr'de e-Devlet hizmeti bulunur. Kredi ve faiz desteği için ise Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve belediyeniz doğru adrestir.

• Bu imkân bugün uygulanıyor mu, hangi karara dayanıyor?
• Binam ve benim durumum koşulları karşılıyor mu?
• Başvuru nereden ve hangi belgelerle yapılıyor?
• Yanıtı yazılı olarak alabilir miyim?

Neden tutar vermiyoruz, nereye danışılır?

Kanun hiçbir tutar veya oran içermez; bunlar karar ve duyurularla değişir. Eski bir haberden alınan rakamla plan yapmak, yanlış beklentiye yol açar.

Bu bölüm genel bilgidir ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için Kentsel Dönüşüm Başkanlığına, belediyenize ya da bir avukata başvurun. Geçici konut ve taşınma bütçenizi planlarken bu parasal imkânların kesinleşmeden hesaba katılmaması da sizi korur.